LƏNKƏRAN TEATRINDA “NƏFƏSİM VƏTƏN”

LƏNKƏRAN TEATRINDA “NƏFƏSİM VƏTƏN” – ZƏFƏRİN, YADDAŞIN VƏ MİLLİ RUHUN TEATR TƏNTƏNƏSİ

Zəfər elə bir milli duyğudur ki, onun haqqında nə qədər yazılsa, nə qədər əsərlər yaradılsa, nə qədər səhnə əsərləri nümayiş etdirilsə də, yenə də sözün bitməyən mövzusu olaraq qalır. Çünki bu Zəfərin arxasında bütöv bir xalqın taleyi, illərin həsrəti, şəhidlərin qanı, anaların göz yaşları, minlərlə insanın yarımçıq qalmış arzuları və nəhayət, tarixi ədalətin bərpası dayanır. Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti bu mövzuya dönə-dönə müraciət edir. Hər yeni əsər, hər yeni səhnə quruluşu Zəfər tariximizə başqa bir baxış, yeni bir bədii çalar, fərqli bir mənəvi məna qazandırır. Çünki Vətən mövzusu nə tükənir, nə köhnəlir, nə də zaman keçdikcə öz aktuallığını itirir.

Lənkəran Dövlət Dram Teatrının 136-cı mövsümündə təqdim olunan yazıçı-dramaturq Hüseynbala Mirələmovun “Nəfəsim Vətən” pyesi əsasında hazırlanmış eyniadlı tamaşanın ictimai baxışı da məhz belə əlamətdar sənət hadisələrindən birinə çevrildi.

Böyük Zəfərimizin memarı, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevə ithaf olunmuş iki pərdəli, dörd şəkilli dram əsəri ilk dəqiqələrindən tamaşaçıların böyük marağı və emosional qarşılanması ilə yadda qaldı. Səhnədə aktyorların nümayiş etdirdiyi yüksək ifa məharəti, obrazların canlı və inandırıcı təqdimatı, rejissor düşüncəsinin yaratdığı səhnə həlləri zalda xüsusi ovqat yaratdı. Tamaşaçı bir anlıq seyrçi olmaqdan çıxaraq səhnədə baş verən hadisələrin iştirakçısına çevrilirdi.

Tamaşanı izləmək üçün yalnız Lənkərandan deyil, paytaxt Bakıdan da gələnlərin olması əsərə göstərilən marağın miqyasını nümayiş etdirirdi. Bu, bir daha təsdiqləyirdi ki, Vətən, Qarabağ, Xocalı və milli yaddaş mövzusu coğrafi sərhəd tanımır. Bu mövzular hər bir azərbaycanlının qəlbində eyni ağrını, eyni qüruru və eyni sevgini oyadır.

Tamaşanın ilk səhnələrindən hiss olunurdu ki, bu, sadəcə növbəti teatr nümayişi deyil. Bu, xalqımızın yaddaşına həkk olunmuş ağrıların, Xocalı faciəsinin, doğma yurda qayıdış həsrətinin və tarixi Zəfərin səhnə təcəssümüdür.

Bir xalqın taleyi, bir ailənin faciəsi, bir Vətənin Zəfəri

Əsərin süjet xəttində Xocalı faciəsinin şahidi olmuş Sona ana, övladını gözləri qarşısında itirdikdən sonra 31 il danışmaq qabiliyyətini itirmiş Tükəz xala, onun rəfiqəsi Reyhana xala, doğma yurda qayıdış arzusu ilə yaşayan Toğrul, onun nişanlısı Humay və döyüş yoldaşı Arazın taleləri bir-birinə qovuşur.

Bu obrazların hər biri ayrı-ayrı insan talelərini təmsil etsə də, onların yaşantılarında bütöv bir xalqın faciəsi, mübarizəsi və qüruru ifadə olunur. Sona ananın övlad itkisi ilə yaşayan ana qəlbi, Tükəz xalanın illərlə susmağa məhkum olmuş fəryadı, Reyhana xalanın yaddaşında daşıdığı ağrılar, Toğrulun ata-ana xatirəsindən məhrum böyümüş uşaqlığı, Humayın sevgisi və gələcəyə inamı, Arazın döyüşçü qüruru əsərin emosional və dramaturji bütövlüyünü yaradır.

Xüsusilə Tükəz xalanın Qarabağın azadlığı xəbərini eşidərkən yenidən dil açması tamaşanın ən təsirli səhnələrindən biri kimi yadda qaldı. İllərlə qəlbinin dərinliyində basdırdığı fəryadın, ana harayının və övlad həsrətinin birdən-birə sözə çevrilməsi zalda dərin sarsıntı yaratdı. Aktyor ifasının təbiiliyi, duyğuların inandırıcı təqdimatı tamaşaçıları hadisələrin birbaşa iştirakçısına çevirirdi. Bu səhnədə susmuş bir insanın deyil, illərlə danışa bilməyən bir xalq ağrısının səsi eşidilirdi.

Lakin əsərin təsir gücü yalnız bu səhnələrlə məhdudlaşmır. Toğrulun doğma Xocalıya qayıdışı, uşaqlıq xatirələrindən məhrum olduğu torpağa yad bir insan kimi deyil, onun qanını və ruhunu daşıyan övlad kimi qovuşması tamaşanın fəlsəfi məzmununu daha da dərinləşdirir.

Əsərdə Ağsaqqal (müəllif) obrazının da xüsusi yeri var. Bu obraz səhnə hadisələrinin mənəvi-fəlsəfi qatını zənginləşdirir, xalqın yaddaşını, müdrikliyini və həyat təcrübəsini təmsil edən bir sima kimi tamaşanın ümumi ideyasına xidmət edir.

Rejissor işi və yaradıcı heyətin uğuru

Tamaşanın quruluşçu rejissoru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi, Dağıstan Respublikasının Əməkdar artisti Laləzar Hüseynovanın yaradıcılıq işi xüsusi qeyd olunmalıdır.

Səhnə həllinin qurulması, obrazların daxili dünyasının açılması, emosional keçidlərin düzgün seçilməsi, musiqi və işıq effektlərinin dramatik hadisələrlə uzlaşdırılması tamaşanın bütöv bədii təsir gücünü artırırdı. Laləzar Hüseynovanın həm teatr rəhbəri, həm də quruluşçu rejissor kimi bu tamaşada iştirakı yaradıcı kollektivin vahid məqsəd ətrafında birləşməsində mühüm rol oynayırdı. Rejissorun əsərin ideyasına yanaşması, səhnə hadisələrinin ardıcıllığı və emosional gərginliyin qorunması tamaşanın tamaşaçıya təsirini daha da gücləndirirdi.

Tamaşanın rejissoru Elçin Hacıyev, quruluşçu rəssamı Fuad Hüseynov, rəssamı Fuad Babazadə, geyim üzrə rəssamı Gülü Süleymanlı, musiqi tərtibatçısı isə Zəminə Əliyevadır. Bu yaradıcı heyətin hər bir üzvünün əməyini tamaşanın ümumi bədii mənzərəsində görmək mümkündür. Səhnənin vizual həlli, geyimlərin obrazların xarakterinə uyğunluğu və musiqinin hadisələrin emosional axarına uyğun seçilməsi tamaşaçıda bütöv bir sənət təəssüratı yaradırdı.

Tamaşada obrazları canlandıran aktyorların ifası da xüsusi diqqətə layiqdir. Xalq artisti Qabil Quliyev Ağsaqqal, Şəbnəm Hüseynova Sona ana, Təranə Fərəcova Reyhana xala, Ayşən Əsədova Tükəz xala, Mələkvə Cəfərova Humay, Elçin Hacıyev Toğrul, Cəfər Səlimov isə Araz obrazında çıxış ediblər.

Aktyorların hər biri öz obrazının xarakterini, daxili yaşantılarını və emosional dünyasını tamaşaçıya çatdırmağa çalışıb. Xüsusilə faciə, həsrət, sevgi, ümid və qələbə duyğularının bir-birini əvəz etdiyi səhnələrdə ifaçıların səhnə tərəf-müqabilləri ilə qurduğu münasibət tamaşanın təsir gücünü artırırdı. Burada ayrı-ayrı ifaların uğuru ilə yanaşı, bütöv aktyor ansamblının vahid ideya ətrafında birləşməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.

Zalda yaşanan sükut, dolan gözlər, səhnədən gələn hər bir sözə həssas münasibət və tamaşaçıların alqışları əsərin insan qəlbinə necə nüfuz etdiyini göstərirdi. Sanki hər kəs səhnədə öz yaddaşının, öz Vətən sevgisinin, öz ağrısının qarşısında dayanmışdı.

Hüseynbala Mirələmov dramaturgiyasında Vətən mövzusu

Yazıçı-dramaturq Hüseynbala Mirələmovun yaradıcılığında Vətən, Qarabağ, Xocalı faciəsi, milli yaddaş və insan taleləri mühüm yer tutur. O, bu mövzulara müxtəlif əsərlərində dəfələrlə müraciət edərək xalqımızın yaşadığı tarixi hadisələri bədii sözün imkanları ilə ifadə etməyə çalışıb.

Dramaturqun bu mövzuda qələmə aldığı əsərlər teatr səhnələrində tamaşaçılarla görüşüb, geniş maraq və alqışlarla qarşılanıb. Lənkəran Dövlət Dram Teatrı ilə də müəllifin yaradıcılıq əlaqələri yeni deyil. Hüseynbala Mirələmovun əsərlərinin bu teatrın səhnəsində dəfələrlə tamaşaya qoyulması, kollektivin onun dramaturgiyasına yenidən müraciət etməsi həmin yaradıcılıq əməkdaşlığının davamlılığını göstərir.

“Nəfəsim Vətən” də bu əməkdaşlığın növbəti təqdimatı olmaqla yanaşı, müəllifin Vətən mövzusuna münasibətinin yeni səhnə təcəssümüdür. Əsərdə müəllif yalnız tarixi hadisələri xatırlatmır, həm də oxucunu və tamaşaçını yaddaş, vicdan, doğma torpağa bağlılıq və gələcək qarşısında məsuliyyət barədə düşünməyə çağırır.

Zəfərdən sonra başlayan həyat

Tamaşanın finalında səslənən milli yaddaş, tarixi həqiqətlər və unutqanlığa qarşı çağırış əsərin əsas ideyasını tamamlayır. Çünki azad edilmiş torpaqlarda həyatın yenidən qurulması qədər, yaşanan faciələrin unudulmaması, şəhidlərin xatirəsinin qorunması və tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması da vacibdir.

Səhnədən tamaşaçıya, bu gündən gələcəyə...

Tamaşanın finalı da ən azı səhnədə yaşanan hadisələr qədər təsirli və yaddaqalan oldu. Son pərdə bağlandıqdan sonra bütün aktyor heyəti tamaşaçıların qarşısına çıxdı. Səhnədə canlandırdıqları obrazların yaratdığı duyğular hələ də zalda yaşanır, alqışlar uzun müddət səngimirdi. Bu, sadəcə aktyorların tamaşaçı qarşısında baş əyməsi deyildi; səhnədə yaşanan birgə mənəvi yolun, sənətkarla tamaşaçı arasında yaranan duyğu bağının ifadəsi idi.

Tamaşanın quruluşçu rejissoru Laləzar Hüseynova  əsərin müəllifi, yazıçı-dramaturq Hüseynbala Mirələmovu səhnəyə dəvət etdi.

Onların çıxışı səmimi, duyğulu və eyni zamanda gələcəyə ünvanlanan nikbin mesajlarla yadda qaldı. Müəllif və rejissor tamaşaya gələn qonaqlara, sənətsevərlərə, paytaxt Bakıdan və bölgələrdən bu sənət hadisəsini izləmək üçün gələn tamaşaçılara təşəkkürlərini bildirdilər.

Çıxışlarda xüsusi olaraq vurğulandı ki, sənətdə dayanmaq, əldə olunan uğurlarla kifayətlənmək olmaz. Vətən mövzusu, xalqımızın qəhrəmanlıq tarixi, milli yaddaşımız və Zəfər salnaməmiz hələ neçə-neçə əsərlərin yaranmasına, yeni səhnə həllərinin meydana çıxmasına ilham verəcək. Qarşıda tamaşaçıları daha neçə-neçə Vətən ruhlu səhnə əsərləri gözləyir. Bu əsərlərin əsas məqsədi isə yalnız bugünkü tamaşaçını duyğulandırmaq deyil, həm də gələcək nəsillərə milli qürur, Vətən sevgisi, tarixi yaddaş və mənəvi dəyərlər aşılamaqdır.

Beləliklə, “Nəfəsim Vətən” yalnız bir tamaşanın nümayişi ilə deyil, səhnədən səslənən gələcəyə inam, yaradıcılıq əzmi və sənətə sədaqət çağırışı ilə də yadda qaldı. Lənkəran Dövlət Dram Teatrının 136-cı mövsümündə təqdim olunan bu əsər bir daha göstərdi ki, teatr xalqın yaddaşını qoruyan, cəmiyyətin mənəvi duyğularını hərəkətə gətirən, tarixi həqiqətləri gələcək nəsillərə çatdıran mühüm sənət tribunasıdır.

Kəmalə Mirzəyeva

1001info.az