Hüseynbala Mirələmovun üç yeni kitabının təqdimatı keçirildi

Ədəbiyyatın mənəvi çağırışı: Hüseynbala Mirələmovun üç yeni kitabının təqdimatı yadda qalan ədəbi hadisəyə çevrildi

Azərbaycanın ədəbi-mədəni həyatında elə hadisələr baş verir ki, onlar təkcə yeni kitabların təqdimatı kimi deyil, həm də cəmiyyətin mənəvi düşüncəsinə ünvanlanan mühüm çağırış kimi yadda qalır.

Yazıçı-dramaturq, professor Hüseynbala Mirələmovun yeni işıq üzü görən "Ruhum, gözlərini yum...", "Eşqin rəngləri" və "Bəyaz buludlar üstdə" kitablarının təqdimat mərasimi də məhz belə əlamətdar hadisələrdən biri oldu.

Tədbirə ölkənin elm, ədəbiyyat, mədəniyyət və ictimai-siyasi həyatında xüsusi nüfuza malik ziyalıların qatılması, səsləndirilən dəyərli fikirlər, əsərlər ətrafında aparılan elmi və bədii müzakirələr, müəllif yaradıcılığına verilən yüksək qiymət bu təqdimatı adi kitab təqdimatı çərçivəsindən çıxararaq əsl ədəbi hadisəyə çevirdi.

Tədbiri giriş sözü ilə açan akademik Nizami Cəfərov Hüseynbala Mirələmovun Azərbaycan ədəbiyyatının ən məhsuldar  yazıçılardan biri olduğunu vurğuladı. Akademik qeyd etdi ki, müəllif yaradıcılığı boyu milli-mənəvi dəyərlərə, insanın daxili aləminə və mənəvi məsuliyyətinə xüsusi diqqət yetirib. Onun fikrincə, yeni təqdim olunan əsərlərdə də müəllif insan vicdanını, sevgi hissini, həyat qarşısındakı öhdəliklərini və mənəvi seçimlərini yeni bədii-estetik baxış bucağından təqdim edir. Nizami Cəfərov diqqətə çatdırdı ki, Hüseynbala Mirələmov hadisələrdən daha çox insanın daxili aləmini araşdıran yazıçıdır. Onun qəhrəmanları yalnız müəyyən süjet daxilində hərəkət edən obrazlar deyil; onlar daim öz vicdanı ilə üz-üzə qalan, doğru ilə yanlış arasında seçim edən, mənəvi sınaqlardan keçən insanlardır. Məhz buna görə də müəllifin əsərləri oxucunu düşündürür, onu həyatın görünməyən qatlarına nəzər salmağa vadar edir.

Mərasimin diqqətçəkən məqamlarından biri yazıçının son əsərlərinə həsr olunmuş geniş elmi məruzənin təqdim edilməsi idi. AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun dosenti, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Gülnar Qənbərli məruzəsində müəllifin yeni romanlarında qaldırdığı problemlər, obrazlar sistemi, bədii-fəlsəfi düşüncə tərzi, süjet quruluşu və müasir dövrün çağırışlarına münasibəti geniş şəkildə təhlil olundu. Qeyd edildi ki, Hüseynbala Mirələmov müasir insanın qarşılaşdığı mənəvi dilemmanı yalnız bədii hadisə kimi təqdim etmir, eyni zamanda onu fəlsəfi müstəvidə araşdırır. Təqdim olunan kitabların hər biri mövzu baxımından fərqli olsa da, onların hamısını birləşdirən mühüm ideya xətti diqqətdən yayınmır. Bu əsərlərdə insan yalnız hadisələrin iştirakçısı deyil, həm də mənəviyyatın daşıyıcısı kimi təqdim edilir. Vicdan, sevgi, məsuliyyət, mərhəmət, seçim və mənəvi bütövlük bütün romanların ideya mərkəzində dayanır.  “Ruhum, gözlərini yum...” romanının əsas fəlsəfi yükü texnologiyanın imkanlarını sadalamaq deyil. Müəllif oxucu qarşısında olduqca mürəkkəb bir sual qoyur: insan zəkasının yaratdığı süni intellekt insan ruhunu, vicdanını, sevgisini və mərhəmətini əvəz edə bilərmi? Baş qəhrəman Leonun "mükəmməl varlıq" yaratmaq arzusu bu sual ətrafında inkişaf edir. Elmin sərhədlərini genişləndirmək istəyən insan bir məqamda mənəviyyatın sərhədləri ilə qarşılaşır. Müəllif göstərir ki, texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insanı insan edən əsas xüsusiyyətlər – sevmək, bağışlamaq, vicdan əzabı çəkmək, mərhəmət göstərmək və mənəvi seçim etmək qabiliyyəti süni şəkildə yaradılmır. Roman əslində elmə qarşı deyil; əksinə, elmin mənəviyyatla vəhdətini müdafiə edir.

"Eşqin rəngləri" isə tamam başqa müstəviyə keçərək insan qəlbinin ən incə duyğularını araşdırır. Burada sevgi yalnız romantik hiss deyil, insanın daxili bütövlüyünü formalaşdıran mənəvi dəyər kimi təqdim olunur. Müəllif qadın və kişi münasibətlərini psixoloji incəliklə təhlil edir, sədaqət, fədakarlıq, etibar və həyat seçimlərinin insan taleyində oynadığı rolu bədii ustalıqla göstərir.Roman oxucuya xatırladır ki, insan həyatının ən parlaq rəngləri maddi zənginlikdən deyil, sevgi, mərhəmət və mənəvi saflıqdan doğur. Bu baxımdan əsər müasir dövrdə ailə institutunun, qarşılıqlı etimadın və mənəvi harmoniyanın qorunmasının vacibliyini də ön plana çıxarır.

"Bəyaz buludlar üstdə" romanında isə müəllif insan taleyinin mürəkkəb yollarına işıq tutur. Burada həyatın sınaqları, əxlaqi seçimlər, vicdanın səsi, mənəvi məsuliyyət və insan xarakterinin formalaşması dərin psixoloji təhlillərlə təqdim olunur. Əsərin qəhrəmanları müxtəlif həyat yollarından keçsələr də, onların hər biri eyni sualla üz-üzə qalır: insanı ucaldan nədir?

Müəllif bu suala hazır cavab vermir. Əksinə, oxucunu düşünməyə sövq edir. Roman göstərir ki, insanın böyüklüyü sahib olduğu sərvətdə deyil, vicdanında, mərhəmətində və əxlaqi mövqeyindədir.

Əslində təqdim olunan bu üç kitab müəllif yaradıcılığında bir-birini tamamlayan mənəvi trilogiya təsiri bağışlayır. Birinci roman elmlə mənəviyyatın münasibətini araşdırır, ikinci sevginin insan həyatındakı rolunu göstərir, üçüncü isə insanın vicdan və əxlaq qarşısındakı məsuliyyətini ön plana çıxarır. Mövzular fərqli olsa da, onların hamısının mərkəzində insan dayanır.

Təqdimat mərasimində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anarın çıxışında müəllifin təkcə məhsuldar qələm sahibi deyil, həm də ədəbiyyata və milli-mənəvi dəyərlərə sadiq bir ziyalı olduğu ön plana çəkildi. Bildirildi ki, Hüseynbala Mirələmov əsərlərində insan taleyini, mənəvi seçimləri, sevgi və vicdan mövzusunu ardıcıl şəkildə araşdırıb oxucunu düşündürməyi bacaran yazıçılardandır. Anar, həmkarı ilə uzun illərə söykənən münasibətlərinə də toxunaraq, Hüseynbala Mirələmovun dostluqda etibarlı, münasibətlərdə səmimi və insanlara diqqətlə yanaşan bir şəxsiyyət kimi tanındığını vurğuladı. Onun sözlərinə görə, yazıçının əsərlərində hiss olunan humanizm və insan sevgisi müəllifin həyat mövqeyi ilə səsləşir.

Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev çıxışında xüsusilə müəllifin yaradıcılığının beynəlxalq miqyasda da tanınmasını yüksək qiymətləndirdi. O qeyd etdi ki, Hüseynbala Mirələmovun əsərlərinin dünyanın əllidən artıq ölkəsində nəşr olunması, müxtəlif dillərə tərcümə edilərək xarici oxuculara təqdim edilməsi Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlxalq aləmdə tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun fikrincə, milli dəyərlərə söykənən, eyni zamanda ümumbəşəri problemləri əks etdirən əsərlər coğrafi sərhədləri aşaraq müxtəlif xalqların oxucuları tərəfindən də maraqla qarşılanır. Çingiz Abdullayev çıxışında Hüseynbala Mirələmovun şəxsiyyətindən də söz açaraq, onu uzun illərdir yaxından tanıdığı,  münasibətlərdə səmimi və sözünün sahibi olan ziyalılardan biri kimi xarakterizə etdi. Bildirdi ki, onun həyatdakı prinsipləri ilə yaradıcılığında təbliğ etdiyi mənəvi dəyərlər bir-birini tamamlayır və bu, yazıçı şəxsiyyətinin bütövlüyünü göstərən mühüm cəhətlərdəndir.

Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı çıxışında bildirdi ki, Hüseynbala Mirələmov uzun illərdir müxtəlif janrlarda qələmə aldığı əsərlərlə milli ədəbiyyatımızın inkişafına sanballı töhfələr verir və hər yeni kitabı oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır. O bildirdi ki, Hüseynbala Mirələmov uzun illərdir müxtəlif janrlarda qələmə aldığı əsərlərlə milli ədəbiyyatımızın inkişafına sanballı töhfələr verir və hər yeni kitabı oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır.

Əməkdar jurnalist Bəxtiyar Qaraca, ədəbiyyatşünas-tənqidçi Əsəd Cahangirin çıxışlarında vurğulandı ki, "Ruhum, gözlərini yum..." romanı müəllif yaradıcılığında yeni istiqamət kimi qiymətləndirilə bilər. Son illərin ən aktual mövzularından biri olan süni intellekt və texnoloji inkişaf bu əsərdə yalnız elmi yenilik kimi deyil, insanın mənəvi taleyi prizmasından araşdırılır. Müəllif elm və texnologiyanın bəşəriyyət üçün yaratdığı geniş imkanları yüksək qiymətləndirir. Roman göstərir ki, süni intellekt artıq tibb, sənaye, təhsil, iqtisadiyyat və gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməkdədir.

Millət vəkilləri Ziyad Səmədzadə, Eldar İbrahimov, Elçin Mirzəbəyli, Vasif Qafarovun çıxışlarında Hüseynbala Mirələmovun çoxşaxəli yaradıcılığı, milli ədəbiyyata verdiyi töhfələr, vətəndaş mövqeyi, müxtəlif janrlarda qələmə aldığı əsərlər və zəngin bədii təfəkkürü xüsusi vurğulandı.

Mətbuat Şurasının sədri Rəşad Məcid, filologiya elmləri doktoru İslam Qəribli, əməkdar mədəniyyət işçisi Vaqif Yusifli,  ilahiyyatçı alim Rafiq Əliyev, Yazıçılar Birliyinin üzvü Rövşən Ağayev, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru Çingiz Qənizadə, Türkiyənin  Mərmərə Universitetinin əməkdaşı Mehdi Gəncəli bildirdi ki, yazıçının romanları, povestləri, pyesləri və publisistik əsərləri uzun illərdir oxucular tərəfindən maraqla qarşılanır, onun kitabları  nəşr edilərək müxtəlif dillərə tərcümə olunması faktı  yalnız müəllifin fərdi uğuru deyil, həm də Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlxalq müstəvidə tanınmasına verilən mühüm töhfələrdən biri kimi dəyərləndirilir.

Azərbaycan Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru, əməkdar artist  Kazım Həsənquliyevin müəllifin "Vəsiyyət" tamaşasında obrazlardan birinin monoloqunu səsləndirməsi tədbirə xüsusi emosional ovqat bəxş etdi. Aktyorun peşəkar ifası əsərin emosional yükünü auditoriyaya çatdıraraq söz sənətinin səhnə imkanlarını da nümayiş etdirdi. Monoloq iştirakçılar tərəfindən böyük maraq və alqışla qarşılandı.

Çıxış edən diğər natiqlər qeyd etdilər ki, Hüseynbala Mirələmovun yaradıcılığını fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri də budur ki, o, qaldırdığı problemləri yalnız milli çərçivədə saxlamır. Onun əsərlərində toxunulan mövzular bəşəri xarakter daşıyır. Məhz buna görə müəllifin kitabları müxtəlif ölkələrdə maraqla qarşılanır, müxtəlif dillərə tərcümə olunur və beynəlxalq oxucu auditoriyası qazanır.

Hüseynbala Mirələmov tədbirdə iştirak edən qonaqlara yaradıcılığına göstərilən yüksək diqqətə, səmimi münasibətə və sonsuz oxucu sevgisinə görə dərin minnətdarlığını ifadə etdi. Yazıçı çıxışında bildirdi ki, qələm adamını yaşadan, onu yeni əsərlər yaratmağa sövq edən ən böyük mənəvi dayaq məhz oxucunun etimadı, sevgisi və diqqətidir. Onun sözlərinə görə, yazıçı üçün bundan böyük mükafat yoxdur.

Hüseynbala Mirələmov vurğuladı ki, ədəbiyyatın əsas missiyası insanın mənəvi dünyasına işıq salmaq, onu düşünməyə, həyatın həqiqətlərini daha dərindən dərk etməyə sövq etməkdir. Əsl bədii əsər yalnız hadisələri nəql etmir, eyni zamanda insanın vicdanına, düşüncəsinə və ruhuna təsir göstərərək onu mənəvi kamilliyə aparır. "Yazıçının ən böyük borcu oxucunu düşündürən, ona həyatın mənasını daha dərindən hiss etdirən əsərlər yaratmaqdır", – deyə müəllif çıxışını yekunlaşdırdı.

Bu təqdimat bir daha göstərdi ki, müasir Azərbaycan ədəbiyyatı yalnız hadisələri təsvir etməklə kifayətlənmir; o, cəmiyyətin qarşısında duran mənəvi suallara cavab axtarır. Hüseynbala Mirələmovun yeni əsərləri də məhz bu axtarışın bədii ifadəsidir. Burada kitablar sadəcə təqdim edilmədi; insan, zaman, elm, sevgi, vicdan və mənəviyyat haqqında geniş fikir mübadiləsi aparıldı. Bu baxımdan tədbir Azərbaycan ədəbi mühitində yadda qalan hadisələrdən biri kimi tarixə düşdü.

Çünki əsl ədəbiyyat yalnız oxunmur – düşündürür, tərbiyə edir, insanın mənəvi dünyasını zənginləşdirir və onu həyatın ən mürəkkəb sualları qarşısında vicdanının səsinə qulaq asmağa səsləyir. Hüseynbala Mirələmovun təqdim olunan yeni kitabları da məhz belə əsərlər kimi oxucu ilə görüşə gəldi.

Bu təqdimatda söhbət yalnız üç yeni kitabdan getmirdi. Burada insanın mənəviyyatı, vicdanı, sevgisi, məsuliyyəti, texnologiyanın sürətlə dəyişdirdiyi dünyanın gələcəyi, əxlaqi seçimlər və insan ruhunun əbədi dəyərləri müzakirə olunurdu. Təqdim olunan hər üç roman müxtəlif mövzulara toxunsa da, eyni ideyanın - insanın mənəvi kamilliyinin - müxtəlif rakurslardan bədii ifadəsinə çevrilmişdi.